Türk basketbolunun birincileri, rekorları ve unutulmazları
61. dönemi yarın başlayacak Basketbol Süper Ligi birçok birinci ve farklı rekoru barındırıyor.
Ligde geride kalan 60 dönemde birçok unutulmaz rekor ve birinciler yaşandı.
A Milli Erkek Basketbol Takımı’nın başantrenörlüğünü yapan Ergin Ataman, Türk basketbol tarihinde birçok prensip imza attı.
Ligde Efes Pilsen (Anadolu Efes), Beşiktaş Milangaz ve Galatasaray Medical Park ile şampiyonluk yaşayan Ataman, 3 farklı grupla ipi göğüsleyen birinci ve tek başantrenör oldu.
Avrupa’da profesyonel liglerde ekip çalıştıran birinci Türk başantrenör unvanının sahibi Ergin Ataman, Basketbol Süper Ligi’nde “Üç büyükler”den ikisiyle (Beşiktaş ve Galatasaray) şampiyonluk kazanan birinci başantrenör olarak da tarihe geçti.
Anadolu Efes ile 2020-2021 ve 2021-2022 dönemlerinde Basketbol Avrupa Ligi’nde (EuroLeague) keyifli sona ulaşan Ataman, bu tertipte şampiyonluk yaşayan birinci ve tek Türk başantrenör oldu.
2001-2002 döneminde Montepaschi Siena’yı çalıştıran ve İtalya grubuna birinci döneminde Avrupa Raimundo Saporta Kupası’nı kazandıran Ergin Ataman, bu kupayı kaldıran birinci ve tek Türk başantrenör olarak tarihteki yerini aldı.
Ataman, 3 dönem misyon yaptığı Yunanistan temsilcisi Panathinaikos’un başında hem Avrupa Ligi’nde hem de ulusal lig ve kupada şampiyonluk kazandı. Ergin Ataman, bir Avrupa kadrosuyla Basketbol Avrupa Ligi kupasını kaldıran birinci Türk başantrenör unvanını elde ederken, Yunanistan Ligi’nde şampiyonluk kazanan birinci Türk başantrenör olarak da tarihe geçti.
ERMAN KUNTER’İN 153 SAYILIK REKORU
Türk basketbol tarihinin en kıymetli yıldızlarından Erman Kunter, 153 sayıyla bir maçta en fazla skor üreten oyuncu unvanını elinde bulunduruyor.
Fenerbahçe’de forma giyen Kunter, 1988’de sarı-lacivertlilerin Hilalspor’u 175-101 yendiği maçta 153 sayı atarak rekor kırarken, birinci yarıda kaydettiği 81 sayıyla da bir devrede en fazla sayı üreten basketbolcu olarak kayıtlara geçti.
Kunter, 2009-2010 döneminde Cholet’yi Fransa Ligi’nde şampiyonluğa taşıyarak da bir prensip imza attı. Erman Kunter, yabancı bir takımın başında lig şampiyonluğu yaşayan birinci Türk başantrenör oldu.
BUDANUR’UN REKORU
Türk basketbol tarihinde Beşiktaşlı Hüdai Budanur, kırılması güç bir rekoru elinde bulunduruyor.
1957 yılında İstanbul Spor ve Sergi Sarayı’nda yapılan İstanbul Ligi maçında Beşiktaş, İstanbul Karagücü’nü 110-56 yenerken, Budanur, siyah-beyazlıların 110 sayısını da tek başına kaydetti.
ANADOLU EFES’İN İLKERİ
2011-2012 döneminde ismini Anadolu Efes olarak değiştiren Efes Pilsen, 1995-1996 döneminde Avrupa Radivoj Koraç Kupası’nı müzesine götürerek, Avrupa’da şampiyonluk yaşayan ilk Türk takımı olmayı başardı.
Anadolu Efes, Avrupa Ligi’nde de üst üste iki kere şampiyonluk kupasını müzesine götüren birinci Türk takımı oldu.
Anadolu Efes, Avrupa kupalarında finale çıkan birinci Türk temsilcisi pozisyonunda da bulunuyor. 1993 yılında Avrupa Kulüpler Kupası’nda final oynayan lacivert-beyazlılar, Torino’da Yunanistan temsilcisi Aris’e 50-48 yenilerek ikincilikle yetindi.
FENERBAHÇE, AVRUPA LİGİ’NDE ŞAMPİYONLUK YAŞAYAN İLK TÜRK TAKIMI
Fenerbahçe, Sırp başantrenör Zeljko Obradovic idaresinde 2016-2017 döneminde Avrupa Ligi’nde Türk basketbolu ismine büyük bir muvaffakiyet elde etti.
Avrupa Ligi finalinde Olympiakos’u 80-64 yenen sarı-lacivertliler, Avrupa’nın kulüpler seviyesindeki en büyük kupasını müzesine götüren ilk Türk takımı olmayı başardı.
Fenerbahçe Beko, 2024-2025 döneminde Litvanyalı başantrenör Sarunas Jasikevicius idaresinde EuroLeague’de şampiyonluğa ulaşarak kupayı ikinci sefer müzesine götürdü.
NBA EKİBİNİ YENEN İLK TÜRK TAKIMI FENERBAHÇE
Fenerbahçe, NBA temsilcisini yenen ilk Türk takımı olarak kayıtlara geçti.
Sarı-lacivertli grup, “NBA Europe Live 2012” kapsamında 5 Ekim 2012’de Ülker Spor ve Etkinlik Salonu’nda ağırladığı Boston Celtics’i 97-91 mağlup etti.
Fenerbahçe, ABD’de bir NBA takımına üstünlük kuran ilk Türk takımı unvanının da sahibi oldu. Sarı-lacivertliler, Avrupa Ligi Basketbol Dünya Turu 2015 kapsamında New York’taki Barclays Center’da 6 Ekim 2015’te karşılaştığı Brooklyn Nets’i 101-96 yendi.
NBA’DEKİ İLK TÜRK MİRSAD TÜRKCAN
Mirsad Türkcan, Amerikan Basketbol Ligi’nde (NBA) oynayan birinci Türk basketbolcu olarak tarihe geçti.
1998 yılında birinci kere Houston Rockets’a transfer olan Mirsad, NBA’de fazla forma talihi bulamadı.
2001-2002 döneminde CSKA Moskova takımında forma giyen Mirsad Türkcan, Avrupa Ligi olağan döneminde En Değerli Oyuncu (MVP) seçilen birinci Türk basketbolcu oldu.
Mirsad Türkcan, Fenerbahçe Ülker’in 3 Ocak 2008’de deplasmanda İtalya’nın Lottomatica Roma ile yaptığı maçta bin ribaunt barajını aşarak, Avrupa Ligi tarihine geçti.
NBA’DE EN FAZLA OYNAYAN TÜRK OYUNCU HİDAYET TÜRKOĞLU
Amerikan Basketbol Ligi’nde en fazla forma giyen Türk basketbolcu Hidayet Türkoğlu oldu.
Sacramento Kings tarafından 2000 yılında draft edilen Türkoğlu, 15 yıl boyunca NBA’de vazife yaparak Türk basketbol tarihine geçti.
NBA mesleğinde 6 ekibin formasını giyen Türkoğlu, olağan dönemde 997 (571’i birinci beş), play-off’larda ise 109 maça çıktı.
NBA’DE ŞAMPİYONLUK YAŞAYAN İLK OYUNCU MEHMET OKUR
Detroit Pistons ile 2003-2004 döneminde şampiyonluk sevinci yaşayan Mehmet Okur, NBA’de bu muvaffakiyete ulaşan birinci Türk oyuncu olmayı başardı.
Mehmet Okur, ayrıyeten Batı Konferansı’nda All-Star seçilen lakin sakatlığı sebebiyle oynayamayan Allen Iverson’ın yerine takıma girerek, NBA tarihinde All-Star maçına çıkan birinci Türk olarak da ismini tarihe yazdırdı.
Las Vegas’taki Thomas Mack Arena’da 18 Şubat 2007’de yapılan karşılaşmada Mehmet, müddet bulduğu 14 dakika 43 saniyede 4 sayı attı, 2 ribaunt aldı ve bir de asist yaptı.
ÜST ÜSTE İKİ KEZ ALL-STAR OLAN İLK OYUNCU ALPEREN ŞENGÜN
Alperen Şengün, NBA’de üst üste iki sefer All-Star seçilen birinci Türk olarak tarihe geçti.
24 yaşındaki ulusal basketbolcu, 17 Şubat 2025’te ABD’nin San Francisco kentindeki Chase Center’ın mesken sahipliği yaptığı All-Star maçında 4 dakika müddet alırken, 4 sayı ve 1 ribaunt üretti.
Mehmet Okur’un akabinde 18 yıl sonra bu başarıyı yakalayan Alperen, 2026’da da All-Star seçilme onuruna erişti.
All-Star tertibin değişen formatında 16 Şubat 2026’da Dünya Karması ile iki karşılaşmaya çıkan yıldız oyuncu, 3 dakika müddet aldığı USA Stars karşısındaki birinci maçta 4 ribaunt, 2 asist, 6 dakika müddet aldığı USA Stripes karşısında ise 1 sayı, 1 ribaunt, 2 asist üretti.
İLK AVRUPALI YALÇIN GRANİT
Avrupa’ya transfer olan birinci Türk basketbolcu Yalçın Granit oldu. Granit, Fransa’nın Racing Paris takımında oynadı.
2000-2001 döneminde AEK’nın takımına kattığı İbrahim Kutluay ise birinci kere bir Yunanistan kadrosuna transfer olan Türk oyuncu olarak kayıtlara geçti.
2001-2002 döneminde Panathinaikos ile Avrupa Ligi şampiyonluğuna ulaşan Kutluay, bu kupayı kaldıran birinci Türk basketbolcu olarak tarihteki yerini aldı.
2007 yılında İspanya takımı Real Madrid ile ULEB Kupası’nı kazanan Kerem Tunçeri de birinci kere bu kupada şampiyonluk sevinci yaşayan Türk basketbolcu unvanının sahibi oldu.
NBA EKİBİYLE İLK MAÇ YAPAN TÜRK TAKIMI ANADOLU EFES
Anadolu Efes, NBA takımıyla maç yapan ilk Türk takımı oldu.
NBA’in davetlisi olarak 2006 yılında ABD’ye giden lacivert-beyazlılar, 11 Ekim 2006’da Denver Nuggets ile yaptığı hazırlık maçıyla, NBA kadrosuyla karşılaşan birinci Türk takımı unvanını aldı. Anadolu Efes, NBA temsilcisi ile ikinci hazırlık karşılaşmasını ise 13 Ekim 2006’da Golden State Warriors ile oynadı.
TÜRKİYE’DE MAÇ YAPAN İLK NBA TAKIMI MINNESOTA TIMBERWOLVES
NBA ile Avrupa Basketbol Ligleri Birliğinin (ULEB) yaptığı muahede gereği İstanbul’a gelen NBA kadrolarından Minnesota Timberwolves, 6 Ekim 2007’de Anadolu Efes ile özel maç yaptı.
EA Sports’un tertibi “NBA Europe Live Tour 2007” kapsamında çeşitli etkinliklerde bulunmak üzere İstanbul’a gelen ve burada yeni dönem hazırlıklarını sürdüren Minnesota Timberwolves’un Anadolu Efes ile yaptığı maçla birinci defa bir NBA takımı Türkiye’de sahneye çıktı.
Anadolu Efes de Türkiye’de bir NBA takımıyla karşılaşan ilk Türk takımı unvanını elde etti.
RECEP ANKARALI TARİHE GEÇTİ
Anadolu Efes ile Minnesota Timberwolves arasındaki müsabakada misyon yapan Türk hakem Recep Ankaralı, tarihe geçti.
Ankaralı, bir NBA takımının maçında vazife yapan birinci Türk hakem oldu. ABD’den gelen NBA hakemleri Jack Nies ve Luis Grillo, Recep Ankaralı ile müsabakayı yönetti.
TÜRK BASKETBOLUNDA DİĞER İLK VE REKORLAR
– Türkiye birinci kere 1949 yılında Kahire’deki Avrupa Şampiyonası’na katıldı.
– 1951 yılında 7. Avrupa Şampiyonası’nda Türk hakem İzzettin Somer, final maçını yöneterek bu alanda bir prensip imza attı.
– 1959 yılında Türkiye, tarihinde birinci sefer Avrupa Şampiyonası’na mesken sahipliği yaptı.
– 1961 yılında Galatasaray, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası birinci tipinde Yunanistan’ın Olympiakos grubunu 2 maçta da yenerek, Avrupa kupalarında tıp atlayan ilk Türk takımı olma başarısı gösterdi.
– 1980 yılında Eczacıbaşı Erkek Basketbol Takımı, Avrupa Kupa Galipleri Kupası’nda çeyrek finale yükselen birinci Türk grubu oldu.
– Efe Aydan, 1981 yılında Avrupa Karması’na seçilen birinci Türk oyuncu oldu.
– Emir Turam, ABD’de Evansville Üniversitesi ekibiyle NCAA play-off’larında oynayan birinci Türk oyuncu oldu.
– Uluslararası alanda birinci ulusal maç, 24 Haziran 1936’da Yunanistan ile yapıldı. Türkiye, Beyoğlu Halkevi Salonu’nda oynanan çabayı 49-12 kazandı.
– Uluslararası alanda birinci resmi maç, Şili ile 7 Ağustos 1936’da oynandı. Türkiye, Berlin Olimpiyatları’nda yapılan müsabakada alandan 30-16 mağlup ayrıldı.
– 1956 yılında yapılan birinci gençler Türkiye birinciliğini Fenerbahçe kazandı.
– Türkiye, Balkan Şampiyonası’na birinci sefer Sofya’da 1960 yılında katıldı. Ay-yıldızlılar, 1981 yılında Balkan şampiyonu oldu.
– Levent Topsakal, Türkiye-İrlanda yıldız ulusal maçında 78 sayı atarak, ulusal formayla bir maçta en çok sayı atan oyuncu unvanını aldı.
– 2001 yılında Türkiye’de yapılan 32. Avrupa Erkekler Basketbol Şampiyonası’nda A Milli Takım birinci kere Avrupa ikinciliğini elde etti.
– A Milli Erkek Basketbol Takımı, 2002 yılında birinci kere Dünya Şampiyonası’nda çaba etti ve 9. oldu.
– A Milli Erkek Basketbol Takımı, Türkiye’de 2010 yılında yapılan Dünya Şampiyonası’nda gümüş madalya kazanarak, tarihinde birinci sefer dünya ikincisi unvanını aldı.
– Türkiye, 2025 Avrupa Basketbol Şampiyonası’nda ikinci oldu. A Milli Takım, turnuvada ikinci defa gümüş madalya kazandı.
