Kurban ibadeti, Müslümanlar ortasında yardımlaşma, dayanışma ve kaynaşmayı sağlayan en kıymetli köprülerden biridir. Kesilen kurbanların etlerinin hakikat ve adil bir halde hisse edilmesi, hem ibadetin sıhhati hem de toplumsal barış açısından büyük ehemmiyet taşır. Her bayram öncesinde vatandaşlar, “Kurban etinin ne kadarını konuta ayırmalıyım?”, “Komşulara ne kadar hisse vermeliyim?” ve “Hissedarlar ortasında et bölüşümü nasıl olmalı?” üzere soruların karşılığını arıyor. Diyanet İşleri Başkanlığı, rehber niteliğindeki fetvalarıyla kurban etinin taksimindeki tüm soru işaretlerini giderdi. İşte kurban hissesi dağıtmanın püf noktaları!
DİYANET’İN ÖNERİSİ ÜÇE BÖLME KURALI
Diyanet İşleri Başkanlığı, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) uyguladığı ve tavsiye ettiği üzere kurban etinin en faziletli hisse etme biçiminin üç eşit modüle bölünmesi olduğunu belirtmektedir. Bu formül şu biçimde uygulanır:
1. Hisse (Fakir ve Muhtaçlar İçin): Kesilen kurban etinin üçte biri, mali durumu yetersiz olan, konutuna et girmeyen fakir, yetim ve muhtaç ailelere dağıtılır. İbadetin toplumsal emeline ulaşması için bu hissenin titizlikle ulaştırılması gerekir.
2. Hisse (Akraba ve Komşular İçin): Etin öteki üçte birlik kısmı; güçlü yahut yoksul ayrımı yapılmaksızın akrabalara, komşulara, dostlara ve tanıdıklara bayramlaşma vesilesi ve ikram olarak hisse edilir.
3. Hisse (Ev Halkı İçin): Kalan son üçte birlik kısım ise kurbanı kesen kişinin kendi mesken halkı, çoluk çocuğu ve konukları tarafından tüketilmek üzere meskene ayrılır.
Maddi durumu düzgün olmayan, kalabalık bir nüfusa sahip olan ve et satın alma gücü bulunmayan ailelerin, kestikleri kurbanın etini hiç dağıtmadan tamamını konutlarında bırakmaları dinen büsbütün caizdir. İslam dini kolaylık dinidir ve bu durumdaki ailelerin öncelikle kendi gereksinimlerini karşılamasını uygun görür.
ORTAKLAR ORTASINDA KURBAN ETİ NASIL HİSSE EDİLİR? TARTMAK KURAL MIDIR?
Büyükbaş hayvanlara (sığır, manda, deve) 1 şahıstan 7 şahsa kadar ortak olunabilmektedir. Diyanet, ortaklaşa kesilen kurbanlarda etlerin bölüşülmesi konusunda çok kesin bir fıkhi kural koymaktadır: Göz kararı hisse yapılamaz. Hissedarlar, kurban eti hisse edilirken muhakkak göz kararı (götürü usulü) bölüşüm yapamazlar. Kurban etlerinin ortaklar ortasında adil olabilmesi için kesinlikle terazi ile tartılarak eşit formda bölünmesi gerekir. Şayet etler tartılmadan, rastgele yahut göz kararı paylaşılırsa ve bir ortağa başkasından daha fazla et düşerse, bu durum dinen kul hakkına ve “faiz/riba” kararına gireceğinden ibadete ziyan verir. Kurbanın yalnızca eti değil; ciğer, yürek, kelle, paça üzere sakatatları ve hatta derisi dahi ortaklar ortasında eşit formda paylaşılmalı yahut ortak istek ile bir hayır kurumuna bağışlanmalıdır.
Kurbanı kesen, yüzen yahut hisse eden kasaba hizmeti karşılığında fiyat olarak kurban eti, sakatatı yahut derisi verilemez. Kasabın emeği nakit parayla ödenmelidir. Fiyat ödendikten sonra kasaba sadaka yahut ikram olarak et verilebilir. Hisse etme süreci hijyenik bir ortamda yapılmalı, etler pak kaplara ve poşetlere konularak incitilmeden, gösterişten uzak bir biçimde gereksinim sahiplerine teslim edilmelidir.
